از جنگ تا قطعی اینترنت؛ اثرات اختلال اینترنت بر زندگی روزمره

در پی آغاز حملات نظامی به خاک ایران و شدت گرفتن تنش‌های امنیتی، کشور شاهد یکی از گسترده‌ترین اختلالات ارتباطی و قطعی‌های اینترنتی در دهه اخیر بوده است. اکنون با گذشت ۱۰ روز از شروع جنگ، هنوز هم بخش قابل توجهی از کاربران اینترنت در ایران با محدودیت‌ها و قطعی‌های شدید مواجه هستند؛ موضوعی که دسترسی به اطلاعات، خدمات آنلاین و ارتباطات روزمره را به چالش کشیده است.

آغاز اختلال‌ها؛ اولین ساعات بعد از حملات موشکی

بامداد نخستین روز جنگ، تنها چند ساعت پس از حملات موشکی رژیم صهیونیستی به خاک ایران، کاربران با اختلال در اتصال به اینترنت مواجه شدند. وزارت ارتباطات این محدودیت‌ها را در بیانیه‌ای «موقتی» و مرتبط با «شرایط ویژه کشور» اعلام کرد.

به گفته کاربران، از همان ابتدا سرعت اینترنت کاهش پیدا کرد و کیفیت شبکه ناپایدار شد. بررسی‌های نهادهای بین‌المللی مانند نت‌بلاکس (NetBlocks) نیز کاهش ترافیک اینترنت بین‌الملل را تأیید کرد. در گزارش منتشرشده در تاریخ ۱۳ ژوئن (۲۳ خرداد ۱۴۰۴)، نت‌بلاکس اعلام کرد:

«افت ترافیک بین‌المللی ارائه‌دهندگان خدمات اینترنتی ایران، بر دسترسی به سرورهای مجازی و درگاه‌ها تأثیر منفی گذاشته است؛ این وضعیت هم‌زمان با افزایش تنش‌های منطقه‌ای پس از مجموعه‌ای از حملات پیش‌دستانه اسرائیل رخ داده است.»

شایعات استارلینک و محدودیت گسترده در اینترنت همراه

با ادامه اختلالات، برخی گزارش‌ها از اتصال محدود کاربران به اینترنت ماهواره‌ای استارلینک (Starlink) منتشر شد. اما این اتصال تنها برای کاربرانی فراهم بود که تجهیزات خاص مربوط به استارلینک را از پیش در اختیار داشتند. برخلاف برخی ادعاها، هنوز هیچ‌گونه اتصال مستقیم از طریق گوشی موبایل عادی در ایران فعال نیست.

هم‌زمان، افت شدید سرعت در شبکه اینترنت همراه باعث نارضایتی شدید کاربران شد. در ۲۶ خرداد، فاطمه مهاجرانی سخنگوی هیئت دولت، درباره این وضعیت گفت:

«با توجه به حملات سایبری دشمن به زیرساخت‌های فناوری اطلاعات، برای حفظ پایداری شبکه، مجبور به کاهش سرعت اینترنت شده‌ایم. این اقدام موقتی و مدیریتی است.»

آماده‌باش سایبری و گمانه‌زنی‌ها درباره قطع کامل اینترنت

در پنجمین روز جنگ، مرکز مدیریت راهبردی افتای ریاست‌جمهوری ایران، وضعیت آماده‌باش سایبری سراسری را اعلام کرد. کلیه نهادهای دولتی و امنیتی موظف شدند از ۲۱ تا ۳۱ خرداد، بیشترین الزامات امنیتی را رعایت کرده و زیرساخت‌های دیجیتال خود را در حالت هشدار کامل قرار دهند.

در همان روز، داده‌های رادار کلودفلر (Cloudflare Radar) نشان داد که ۷۵ درصد ترافیک اینترنت از مبدا ایران کاهش یافته است؛ نشانه‌ای جدی از احتمال محدود شدن دسترسی کاربران فقط به شبکه ملی اطلاعات.

حمله به بانک‌ها، اعلام رسمی و آغاز قطع سراسری

در روزهای ۲۷ و ۲۸ خرداد، حملات سایبری به بانک سپه و بانک پاسارگاد انجام شد که فشار مضاعفی بر زیرساخت‌های ارتباطی کشور وارد کرد. با وجود اینکه سخنگوی دولت در ظهر چهارشنبه ۲۸ خرداد تأکید کرده بود:

«تا زمانی که اضطرار نباشد، اینترنت ملی نمی‌شود.»

اما همان روز، حدود ساعت ۱۶:۲۰، قطع گسترده اینترنت بین‌الملل در کشور آغاز شد.

داده‌های نت‌بلاکس در تاریخ ۲۸ خرداد نشان داد:

«ترافیک اینترنت در ایران به‌طور چشمگیری کاهش یافته است؛ این وضعیت در بحبوحه درگیری نظامی با اسرائیل رخ داده و احتمالاً دسترسی عمومی به اطلاعات را محدود خواهد کرد.»

در نمودارهای بعدی نیز قطع تقریباً کامل اینترنت بین‌الملل تأیید شد.

در بیانیه رسمی وزارت ارتباطات آمده بود:

«با توجه به سوءاستفاده‌ی دشمن متجاوز از شبکه ارتباطی کشور برای اهداف نظامی، با تصمیم مراجع ذی‌صلاح، موقتاً محدودیت‌هایی در دسترسی کاربران به اینترنت بین‌الملل اعمال شده است.»

اثرات امنیتی و ادعای زمین‌گیر شدن ریزپرنده‌ها

در ۲۹ خرداد، منابع خبری به نقل از یک مقام آگاه اعلام کردند:

«قطع اینترنت کشور باعث زمین‌گیر شدن شبکه ریزپرنده‌های اسرائیل شد که با استفاده از سیم‌کارت‌های داخلی، عملیات هدف‌گیری را انجام می‌دادند.»

در همان روز، وزارت ارتباطات اعلام کرد هدف از اعمال محدودیت‌ها، جلوگیری از سوءاستفاده رژیم صهیونیستی از زیرساخت‌های ارتباطی ایران بوده است.

کاهش محدودیت‌ها و وضعیت کنونی اینترنت در ایران

در ۳۱ خرداد، اتصال اینترنت در برخی مناطق کشور به‌صورت محدود برقرار شد. نت‌بلاکس در گزارش خود نوشت:

«پس از ۶۲ ساعت قطعی کامل، اتصال به اینترنت به‌تدریج در حال بازیابی است؛ هرچند هنوز در مناطق زیادی خدمات پایدار نشده‌اند.»

اما بعدازظهر همان روز، دوباره کاهش اتصال گزارش شد:

«قطع سراسری اینترنت در ایران همچنان ادامه دارد و سطح دسترسی عمومی پایین باقی مانده است.»

در روز ۱ تیر ۱۴۰۴ (۲۱ ژوئن ۲۰۲۵)، نت‌بلاکس اعلام کرد:

«قطعی اینترنت در ایران وارد چهارمین روز خود شده است. با وجود بازگشت جزئی اتصال، دسترسی به اطلاعات هنوز به کمتر از یک‌سوم حالت پیش از بحران رسیده است.»

جدول زمانی قطعی اینترنت در ایران

جمع‌بندی

اختلال گسترده اینترنت در ایران که در پی جنگ و حملات سایبری شکل گرفته، تبدیل به یکی از جدی‌ترین بحران‌های ارتباطی سال‌های اخیر شده است. محدودیت در دسترسی به منابع اطلاعاتی، سرویس‌های دیجیتال و ابزارهای روزمره، علاوه بر ایجاد مشکلات گسترده برای کاربران، نگرانی‌های زیادی در سطح ملی و بین‌المللی به‌دنبال داشته است.

حال که وارد چهارمین روز قطعی و دهمین روز بحران شده‌ایم، وضعیت اینترنت در مناطق مختلف کشور همچنان ناپایدار است. اگر شما نیز در یکی از مناطق ایران با اختلال ارتباطی روبه‌رو هستید، تجربه‌ی خود را با دیگران به اشتراک بگذارید و اگر راهکاری دارید، در بخش نظرات مطرح کنید.