آیا دوران حضور آزادانه نوجوانان در اینستاگرام و تیکتاک به پایان رسیده است؟ دولت بریتانیا از برنامهای خبر داده که در صورت تصویب، میتواند یکی از سختگیرانهترین قوانین جهان در زمینه محدودیت شبکههای اجتماعی برای کودکان و نوجوانان باشد. تصمیمی که موافقان آن را گامی بزرگ برای حفاظت از سلامت روان میدانند و منتقدان، آن را چالشی برای آزادی دیجیتال تلقی میکنند.
چرا بریتانیا به دنبال ممنوعیت شبکههای اجتماعی است؟
بحث درباره تأثیر شبکههای اجتماعی بر سلامت روان نوجوانان سالهاست که ادامه دارد. نگرانیهایی مانند اعتیاد به فضای مجازی، آزار و اذیت اینترنتی، مواجهه با محتوای نامناسب و فشارهای روانی ناشی از مقایسههای اجتماعی، دولتها را به فکر تدوین قوانین جدید انداخته است.
حالا «کییر استارمر»، نخستوزیر بریتانیا، اعلام کرده که دولت قصد دارد استفاده از شبکههای اجتماعی را برای تمام افراد زیر ۱۶ سال ممنوع کند. به گفته او، شرکتهای فناوری نتوانستهاند به اندازه کافی از کاربران کمسنوسال محافظت کنند و زمان اقدامات جدی فرا رسیده است.
کدام شبکههای اجتماعی مشمول این قانون میشوند؟
بر اساس اطلاعات منتشرشده، این محدودیت احتمالاً شامل پلتفرمهای محبوب زیر خواهد بود:
-
اینستاگرام
-
تیکتاک
-
اسنپچت
-
یوتیوب
-
فیسبوک
-
ایکس (توییتر سابق)
نکته جالب اینجاست که پیامرسانهایی مانند واتساپ و سیگنال فعلاً در فهرست ممنوعیت قرار ندارند.
علاوه بر این، دولت بریتانیا قصد دارد قوانین سختگیرانهتری برای احراز هویت سنی کاربران وضع کند تا کودکان نتوانند با وارد کردن اطلاعات نادرست، محدودیتها را دور بزنند.
پای چتباتهای هوش مصنوعی هم به میان آمد
این طرح تنها به شبکههای اجتماعی محدود نمیشود. طبق برنامه جدید، نوجوانان زیر ۱۸ سال نیز از دسترسی به برخی قابلیتهای احساسی و صمیمانه در چتباتهای هوش مصنوعی محروم خواهند شد.
این تصمیم در واکنش به افزایش نگرانیها درباره تأثیر روابط عاطفی با هوش مصنوعی بر رشد روانی نوجوانان اتخاذ شده است؛ موضوعی که طی ماههای اخیر بحثهای زیادی در سطح جهانی به همراه داشته است.
این ممنوعیت چگونه اجرا خواهد شد؟
استرالیا که پیشتر در سال ۲۰۲۵ محدودیت مشابهی را اجرا کرده بود، حسابهای کاربران زیر ۱۶ سال را در برخی پلتفرمها غیرفعال کرد و اجازه ساخت حساب جدید را به آنها نداد.
احتمال میرود بریتانیا نیز از مدل مشابهی استفاده کند؛ یعنی:
-
افزایش نظارت بر سن کاربران
-
استفاده از فناوریهای احراز هویت پیشرفته
-
مسئولیتپذیری بیشتر شرکتهای فناوری
البته جزئیات نهایی این طرح هنوز منتشر نشده است.
آیا این قانون واقعاً مؤثر خواهد بود؟
طرفداران این تصمیم معتقدند کودکان باید فرصت تجربه یک دوران نوجوانی سالمتر را داشته باشند؛ دور از فشارهای فضای مجازی. اما مخالفان هشدار میدهند که ممنوعیت کامل، ممکن است نوجوانان را به استفاده از روشهای دور زدن قوانین سوق دهد.
در صورت تصویب در پارلمان بریتانیا، این محدودیتها از بهار ۲۰۲۷ اجرایی خواهند شد.
در نهایت، پرسش اصلی همچنان باقی است: آیا ممنوع کردن شبکههای اجتماعی، راهحل مناسبی برای حفاظت از نوجوانان است یا آموزش سواد رسانهای میتواند تأثیر بیشتری داشته باشد؟
