در ظاهر، OpenAI مثل یک ماشین پولسازِ هوش مصنوعی به نظر میرسد؛ اما پشت پرده چه میگذرد؟ اسناد مالی لو رفته که یک بلاگر حوزه تکنولوژی منتشر کرده، تصویر جالب و البته نگرانکنندهای از رابطه مالی OpenAI و مایکروسافت نشان میدهد؛ بهخصوص در مورد درآمد، هزینه محاسباتی (compute) و اینکه این غول هوش مصنوعی هنوز چقدر در حالت سوزاندن پول است.
ماجرای سهم ۲۰ درصدی مایکروسافت دقیقاً چیست؟
طبق این اسناد، مایکروسافت در سال ۲۰۲۴ حدود ۴۹۳.۸ میلیون دلار از محل سهم درآمدیاش از OpenAI دریافت کرده و فقط در سه فصل اول ۲۰۲۵، این عدد به حدود ۸۶۵.۸ میلیون دلار رسیده است. گفته میشود OpenAI حدود ۲۰٪ از درآمدش را طبق توافق سرمایهگذاری ۱۳ میلیارد دلاری، به مایکروسافت میدهد؛ هرچند هیچکدام رسماً این درصد را تأیید نکردهاند.
از آن طرف، ماجرا یکطرفه هم نیست. مایکروسافت هم بخشی از درآمد سرویسهایی مثل Bing و Azure OpenAI Service را به OpenAI برمیگرداند؛ سرویسهایی که مستقیماً روی مدلهای OpenAI سوار شدهاند. نکته اینجاست که اعدادی که در اسناد لو رفته دیده میشود، سهم خالص مایکروسافت است؛ یعنی بعد از اینکه پرداختهای خودش به OpenAI را از عدد کلی کم کرده است.
بر اساس همین درصد ۲۰ درصدی، میتوان حدس زد درآمد OpenAI حداقل چیزی در حد چند میلیارد دلار در سال ۲۰۲۴ و چند میلیارد دیگر فقط در ماههای ابتدایی ۲۰۲۵ بوده؛ اما گزارشهای دیگر عددهایی حتی بالاتر (مثل ۴ تا ۱۳ میلیارد دلار در سال) را مطرح کردهاند.
هزینه این همه هوش مصنوعی از جیب کی میرود؟
جایی که داستان جدیتر میشود، بخش هزینههاست. بر اساس همین تحلیلها:
-
OpenAI در سال ۲۰۲۴ حدود ۳.۸ میلیارد دلار فقط برای inference (اجرای مدل و پاسخ دادن به کاربران) خرج کرده است.
-
در ۹ ماه اول ۲۰۲۵ این عدد به حدود ۸.۶۵ میلیارد دلار رسیده است.
نکته مهم اینجاست که:
-
هزینه آموزش (training) مدلها، تا حد زیادی با اعتبارهای غیرنقدی مایکروسافت روی Azure پوشش داده میشود.
-
اما هزینه inference عمدتاً نقدی است؛ یعنی OpenAI باید واقعاً پول روی میز بگذارد تا پاسخهایی مثل همین متنی که میخوانید تولید شود.
این یعنی ممکن است OpenAI برای اجرای مدلهایش، در مجموع بیشتر از درآمد واقعیاش پول بسوزاند؛ چیزی که سوخت اصلی بحث حباب هوش مصنوعی در سیلیکونولی است.
اگر OpenAI هنوز در ضرر باشد، حباب هوش مصنوعی چه میشود؟
مدیرعامل OpenAI قبلاً گفته بود درآمد سالانه این شرکت خیلی بیشتر از اعداد منتشرشده است و حتی صحبت از رسیدن به ۲۰ میلیارد دلار نرخ درآمد سالانه و هدف جاهطلبانه ۱۰۰ میلیارد دلار تا ۲۰۲۷ شده؛ اما اسناد جدید یادآوری میکنند که:
-
زیر این درآمدها، هزینههای نجومی سختافزار و کلود خوابیده است.
-
OpenAI هنوز شدیداً به زیرساختهای مایکروسافت و قراردادهایش با دیگر شرکتهای ابری مثل Google Cloud، AWS، Oracle و CoreWeave وابسته است.
-
اگر بزرگترین بازیگر بازارِ هوش مصنوعی برای اجرای مدلهایش هنوز با حاشیه سود جدی دستوپنجه نرم کند، سؤال بزرگ این میشود: استارتاپهای کوچکتر چگونه قرار است در این بازی زنده بمانند؟
این اعداد، سوخت تازهای برای بحث حباب یا واقعیت اقتصادی هوش مصنوعی فراهم کردهاند؛ بحثی که از نیویورک تا سیلیکونولی روی میز همه سرمایهگذارهاست.
