در چند سال اخیر، رقابت برای ساخت قدرتمندترین مدلهای هوش مصنوعی داغتر از همیشه شده است. اما در حالی که شرکتهایی مثل گوگل، انویدیا و OpenAI در حال نمایش دستاوردهای خود هستند، متا (Meta) همان شرکتی که بیشتر ما با نام فیسبوک میشناسیم حالا درگیر یک بحران عجیب شده: سرمایهگذاری عظیم بدون محصول قابل لمس.
زاکربرگ در مسیر پرهزینهی هوش مصنوعی
مارک زاکربرگ این روزها میلیاردها دلار صرف توسعه زیرساخت و جذب استعدادهای برتر حوزه هوش مصنوعی میکند.
براساس گزارش مالی اخیر، هزینههای عملیاتی متا در یک سال گذشته بیش از ۷ میلیارد دلار افزایش یافته و سرمایهگذاریهای مرتبط با زیرساخت و تجهیزات هوش مصنوعی هم حدود ۲۰ میلیارد دلار رشد داشته است.
زاکربرگ در تماس تلفنی با تحلیلگران اعلام کرد:
الان زمان درجا زدن نیست؛ باید سریعتر پیش برویم تا زیرساخت محاسباتی لازم برای نسل بعدی مدلهای هوش مصنوعی را داشته باشیم.
اما برخلاف انتظار، این اظهارات باعث آرامش بازار نشد. چند ساعت بعد از اعلام گزارش، سهام متا ۱۲ درصد سقوط کرد و ارزش بازار این شرکت بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار کاهش یافت پیامی روشن از سوی والاستریت که نشان میدهد سرمایهگذاران فعلاً به وعدههای آینده خوشبین نیستند.
هزینههای میلیاردی بدون محصول مشخص؛ مشکل اصلی کجاست؟
نکتهای که باعث نگرانی تحلیلگران شده، نبود محصول مشخصی است که بتواند این سرمایهگذاریها را توجیه کند.
در حالی که OpenAI با ChatGPT درآمد سالانهای حدود ۲۰ میلیارد دلار دارد، و گوگل نیز از مدلهای هوش مصنوعی خود برای تقویت سرویسهای تبلیغاتی استفاده میکند، متا هنوز محصولی در سطح جهانی ندارد که بتواند بازگشت سرمایه را تضمین کند.
در حال حاضر، تنها پروژههای قابل اشاره متا شامل:
-
دستیار Meta AI است که در واتساپ، اینستاگرام و فیسبوک حضور دارد،
-
تولیدکننده ویدیویی Vibes که رشد موقتی در کاربران ایجاد کرد،
-
و عینک هوشمند Vanguard که بیشتر به واقعیت افزوده (AR) مربوط است تا هوش مصنوعی.
هیچکدام از اینها هنوز نتوانستهاند به درآمدزایی پایدار برسند.
مقایسه با رقبا؛ چرا بازار از متا بیشتر میترسد؟
شرکتهایی مثل گوگل یا انویدیا هم میلیاردها دلار در زیرساخت هوش مصنوعی سرمایهگذاری میکنند، اما تفاوت اصلی در درآمد همزمان از همین پروژههاست.
به عنوان مثال، گوگل با استفاده از مدلهای زبانی پیشرفته، تبلیغات هدفمندتر ارائه میدهد و انویدیا از فروش تراشههای مخصوص هوش مصنوعی سود هنگفتی به دست میآورد.
اما متا فعلاً تنها خرج میکند، بدون آنکه خروجی مالی مشخصی داشته باشد. همین موضوع باعث شده بسیاری از کارشناسان نگران باشند که زاکربرگ در حال تکرار تجربه متاورس است؛ جایی که میلیاردها دلار هزینه شد اما خروجی آن در عمل محدود باقی ماند.
آینده Meta AI؛ آیا هنوز امیدی هست؟
زاکربرگ وعده داده که پروژه جدیدی در آزمایشگاه Superintelligence Lab در دست ساخت دارد؛ مدلی پیشرفته با قابلیتهای متفاوت نسبت به سایر مدلهای موجود.
او گفته:
در آینده نزدیک، محصولات جدیدی معرفی خواهیم کرد که فقط دستیار Meta AI نیستند، بلکه نشاندهنده نسل تازهای از مدلهای هوشمند و چندمنظوره خواهند بود.
اما این وعدهها فعلاً در حد حرف باقی مانده و بازار دیگر با جملات کلی قانع نمیشود. سرمایهگذاران منتظرند متا یک محصول واقعی با مدل درآمدی روشن معرفی کند تا مسیرش در دنیای AI از حالت آزمایشی خارج شود.
جمعبندی؛ متا در نقطهی حساسی ایستاده است
از یک سو، زاکربرگ با جسارت در حال آمادهسازی متا برای آیندهای است که هوش مصنوعی در آن نقش اصلی را بازی میکند.
اما از سوی دیگر، فاصله میان هزینه و دستاورد واقعی به سرعت در حال افزایش است.
اگر متا نتواند در ماههای آینده یک محصول ملموس و کاربردی ارائه دهد، احتمال دارد سهامداران فشار بیشتری برای توقف این هزینههای سنگین وارد کنند.
در نهایت، مسیر پیش روی متا میان دو انتخاب قرار دارد:
یا با عرضه محصولی تحولآفرین، نام خود را دوباره در صدر دنیای فناوری تثبیت میکند،
یا در میان پروژههای بلندپروازانهی بیسرانجام گرفتار میشود.
