چت جی پی تی چیست؟ راهنمای جامع استفاده، امکانات و انواع اکانت ChatGPT

تصور دنیایی که در آن یک دستیار هوشمند می‌تواند در کسری از ثانیه مسائل پیچیده را حل کند، برایتان ایمیل‌های کاری بنویسد یا حتی ایده‌های ذهنی شما را به تصویر تبدیل کند، دیگر متعلق به فیلم‌های علمی تخیلی نیست. این روزها نام ChatGPT را از زبان برنامه‌نویسان، نویسندگان و حتی دانش‌آموزان می‌شنوید، اما حجم انبوه اخبار و اصطلاحات فنی باعث شده تا درک عمیق و درستِ ماهیت این ابزار و تفاوت مدل‌های متنوع آن برای بسیاری دشوار و گیج‌کننده باشد.

این مطلب از جیب استور تدوین شده تا تمامی ابهامات شما را درباره مشهورترین هوش مصنوعی جهان برطرف کند. در ادامه، با مفهوم و چیستی این فناوری به زبان ساده آشنا می‌شوید و جدیدترین قابلیت‌ها، تفاوت مدل‌های پیشرفته و شیوه استفاده کاربردی از آن را قدم‌به‌قدم یاد می‌گیرید تا بتوانید از این دستیار قدرتمند به عنوان اهرمی برای پیشرفت شغلی و شخصی خود استفاده کنید.

 ChatGPT چیست؟ آشنایی با دستیار هوش مصنوعی OpenAI

در دنیای فناوری که هر روز با واژه‌های جدیدی بمباران می‌شویم، چت جی پی تی یکی از آن نام‌هایی است که احتمالاً بیش از بقیه شنیده‌اید. اما بیایید به دور از هیاهو و اصطلاحات پیچیده، ببینیم این ابزار واقعاً چیست و چرا تا این اندازه در دنیای ما اهمیت پیدا کرده است.

تعریف ساده چت جی پی تی برای مبتدیان

اگر بخواهیم به زبان خیلی ساده توضیح دهیم، چت جی پی تی یک ربات چت (Chatbot) یا همان نرم‌افزار گفتگوی آنلاین است، اما نه یک ربات معمولی. تصور کنید یک دوست بسیار دانا و کتاب‌خوان دارید که میلیون‌ها مقاله، کتاب و صفحه وب را مطالعه کرده است. هر سوالی که از او بپرسید، سعی می‌کند با استفاده از دانش خود، پاسخی دقیق و قابل فهم به شما بدهد.

این هوش مصنوعی که محصول شرکت OpenAI (یک آزمایشگاه تحقیقاتی هوش مصنوعی در آمریکا) است، طوری طراحی شده که زبان انسان را می‌فهمد و می‌تواند درست مثل یک انسان با شما مکالمه کند. شما برایش تایپ می‌کنید و او در چند ثانیه پاسخ می‌دهد؛ این پاسخ می‌تواند حل یک مسئله‌ی ریاضی، نوشتن یک ایمیل رسمی، ترجمه‌ی متن یا حتی پیشنهاد یک دستور پخت غذا باشد.

 مفهوم GPT به زبان ساده (Generative Pre-trained Transformer)

شاید نام GPT کمی فنی و ترسناک به نظر برسد، اما وقتی آن را باز کنیم، درک عملکردش بسیار آسان می‌شود. این کلمه مخفف سه عبارت انگلیسی است که هویت اصلی این هوش مصنوعی را تشکیل می‌دهند:

• مولد (Generative): این بخش یعنی هوش مصنوعی ما خلاق است. برخلاف نرم‌افزارهای قدیمی که فقط اطلاعات را کپی می‌کردند، جی پی تی می‌تواند کلمات و جملات جدیدی خلق کند که قبلاً وجود نداشته‌اند. درست مثل یک نویسنده که از کلمات آشنا استفاده می‌کند تا داستانی جدید بنویسد.
• از پیش آموزش‌دیده (Pre-trained): این بخش به این معناست که این هوش مصنوعی قبل از اینکه در اختیار ما قرار بگیرد، مثل یک دانش‌آموز سخت‌کوش، حجم عظیمی از اطلاعات موجود در اینترنت را مطالعه کرده و آموزش دیده است. او ساختار زبان، گرامر و حقایق دنیا را یاد گرفته است.
• مبدل (Transformer): این بخش کمی فنی‌تر است و به معماری یا همان موتورِ مغز این هوش مصنوعی اشاره دارد. ترنسفورمر مدلی است که به هوش مصنوعی کمک می‌کند تا ارتباط بین کلمات در یک جمله (حتی اگر از هم دور باشند) را درک کند و بفهمد منظور دقیق شما چیست.

 تاریخچه کوتاه؛ از GPT-3 تا انقلاب هوش مصنوعی

داستان چت جی پی تی یک‌شبه اتفاق نیفتاد. شرکت OpenAI ابتدا مدل‌های ساده‌تری ساخت، اما نقطه عطف ماجرا زمانی بود که نسخه GPT-3 معرفی شد. این نسخه قدرت خوبی داشت اما کار با آن برای همه آسان نبود.

انقلاب اصلی در اواخر سال 2022 میلادی رخ داد؛ زمانی که OpenAI نسخه‌ی بهینه‌شده‌ای به نام GPT-3.5 را در قالب یک محیط چت ساده و رایگان (همین ChatGPT فعلی) منتشر کرد. سادگی استفاده و قدرت بیانیِ بالای این نسخه باعث شد تا در عرض چند روز، میلیون‌ها کاربر در سراسر جهان به سمت آن هجوم ببرند. پس از آن، نسخه‌های پیشرفته‌تری مثل GPT-4 و GPT-4o آمدند که دقیق‌تر، سریع‌تر و هوشمندتر بودند و توانایی درک تصویر و صدا را نیز به این خانواده اضافه کردند.

 تفاوت ChatGPT با گوگل و موتورهای جستجوی سنتی

بسیاری از کاربران تازه وارد این سوال را دارند که مگر چت جی پی تی همان گوگل نیست؟ پاسخ کوتاه خیر است. این دو ابزار اگرچه هر دو به شما اطلاعات می‌دهند، اما روش کارشان کاملاً متفاوت است. برای درک بهتر، به این تفاوت‌ها دقت کنید:

• گوگل یک فهرست‌کننده است: وقتی در گوگل سوالی می‌پرسید، او مثل مسئول کتابخانه عمل می‌کند و لیستی از کتاب‌ها (وب‌سایت‌ها) را جلوی شما می‌گذارد. شما باید خودتان روی لینک‌ها کلیک کنید و جواب را پیدا کنید.
• چت جی پی تی یک پاسخ‌دهنده است: وقتی از چت جی پی تی سوالی می‌پرسید، او کتاب‌ها را خوانده و جواب نهایی را مستقیماً برای شما می‌نویسد. او اطلاعات را جمع‌بندی، خلاصه و تحلیل می‌کند.
• تعامل و مکالمه: در گوگل شما معمولاً کلمات کلیدی جستجو می‌کنید، اما با چت جی پی تی می‌توانید گفتگو کنید. مثلاً اگر جوابی را متوجه نشدید، می‌توانید بگویید "ساده‌تر توضیح بده" و او پاسخ را اصلاح می‌کند؛ کاری که گوگل نمی‌تواند انجام دهد.

 ChatGPT چگونه کار می‌کند؟

شاید برایتان سوال شده باشد که چطور یک نرم‌افزار می‌تواند مثل یک انسان باهوش صحبت کند، شعر بگوید یا حتی کدنویسی کند. آیا واقعاً فکر می‌کند؟ حقیقت این است که پشت این پاسخ‌های هوشمندانه، جادویی در کار نیست؛ بلکه ترکیبی از ریاضیات پیچیده، آمار و حجم عظیمی از اطلاعات نهفته است. بیایید مکانیزمِ عملکرد این سیستم را مرحله به مرحله بررسی کنیم.

 آموزش با داده‌های کلان؛ هوش مصنوعی چگونه یاد می‌گیرد؟

برای اینکه چت جی پی تی بتواند به زبان‌های مختلف دنیا صحبت کند و درباره‌ی موضوعات گوناگون نظر بدهد، ابتدا باید آموزش می‌دید. تصور کنید کودکی را در یک کتابخانه‌ی بی‌نهایت بزرگ رها کنید و از او بخواهید تمام کتاب‌ها، مقالات، مکالمات و نوشته‌های موجود را بخواند.

سازندگان این هوش مصنوعی، حجم بسیار زیادی از اطلاعات متنی موجود در اینترنت را به خوردِ سیستم داده‌اند. این اطلاعات شامل کتاب‌ها، ویکی‌پدیا، مقالات خبری و گفتگوهای عمومی در فضای مجازی است. به این حجم عظیم از اطلاعات، داده‌های کلان (Big Data) می‌گویند. چت جی پی تی با خواندن این متون، یاد نگرفته که معنی واقعی "عشق" یا "درد" چیست، بلکه الگوهای زبان را آموخته است؛ یعنی یاد گرفته که کلمات معمولاً چطور کنار هم قرار می‌گیرند و جملات چگونه ساخته می‌شوند.

 مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) و نحوه پیش‌بینی کلمات

چت جی پی تی بر پایه‌ی فناوری خاصی به نام مدل زبانی بزرگ یا LLM (Large Language Model) ساخته شده است. ساده‌ترین راه برای درک کارکردِ LLM، مقایسه‌ی آن با قابلیت تکمیل خودکار در گوشی موبایل شماست.

وقتی شما در موبایل خود کلمه‌ی «شب» را تایپ می‌کنید، گوشی احتمالاً کلماتی مثل «بخیر» یا «خوش» را به عنوان کلمه‌ی بعدی پیشنهاد می‌دهد. چت جی پی تی هم دقیقاً همین کار را انجام می‌دهد، اما با هوشی بسیار فراتر و پیچیده‌تر.

• پیش‌بینی کلمه‌ی بعدی: این هوش مصنوعی به جای اینکه پاسخ‌ها را از قبل حفظ کرده باشد، آن‌ها را کلمه به کلمه می‌سازد. او با توجه به سوال شما و تمام متن‌هایی که قبلاً خوانده، محاسبه می‌کند که محتمل‌ترین کلمه‌ای که باید بعد از کلمه‌ی فعلی بیاید، چیست.
• درک متن: بر خلاف گوشی موبایل که فقط به کلمه‌ی قبلی نگاه می‌کند، مدل‌های جی پی تی به کلِ پاراگراف و موضوع بحث توجه دارند تا دقیق‌ترین کلمه را انتخاب کنند.

نقش بازخورد انسانی (RLHF) در بهبود کیفیت پاسخ‌ها

اگر چت جی پی تی فقط بر اساس اطلاعات اینترنت آموزش دیده بود، ممکن بود پاسخ‌های اشتباه، بی‌ادبانه یا حتی خطرناک بدهد (چون در اینترنت همه نوع محتوایی وجود دارد). اینجاست که معلمانِ انسانی وارد میدان شدند. برای اینکه این هوش مصنوعی مودب، امن و مفید باشد، از روشی به نام یادگیری تقویتی با بازخورد انسانی ( RLHF - Reinforcement Learning from Human Feedback) استفاده شده است. بیایید این اسم طولانی را ساده کنیم:

1. امتحان گرفتن: انسان‌ها سوالات مختلفی از هوش مصنوعی پرسیدند و پاسخ‌های او را بررسی کردند.
2. امتیاز دهی: اگر هوش مصنوعی پاسخ خوب و مفیدی می‌داد، تشویق می‌شد (امتیاز مثبت می‌گرفت) و اگر پاسخ نامناسبی می‌داد، تنبیه می‌شد (امتیاز منفی می‌گرفت).
3. یادگیری رفتار درست: با تکرار این فرآیند، چت جی پی تی یاد گرفت که کاربران دقیقاً چه نوع پاسخی را می‌پسندند و چطور باید از پاسخ‌های توهین‌آمیز یا نادرست دوری کند.

در واقع، این مرحله‌ی بازخورد انسانی است که باعث می‌شود گفتگو با چت جی پی تی حسِ صحبت با یک دستیارِ محترم و حرفه‌ای را به شما بدهد.

 راهنمای شروع کار و دسترسی به ChatGPT

حالا که با چیستی و نحوه‌ی کار این هوش مصنوعی آشنا شدید، نوبت به مرحله‌ی عملی می‌رسد. شاید در نگاه اول ثبت‌نام در یک سایت ساده به نظر برسد، اما برای کاربران ایرانی به دلیل برخی محدودیت‌ها، چند نکته‌ی ظریف وجود دارد که باید رعایت کنید. نگران نباشید؛ در اینجا قدم‌به‌قدم مسیر را برایتان روشن می‌کنیم تا بدون دردسر وارد دنیای هوش مصنوعی شوید.

آموزش ساخت حساب کاربری در OpenAI (نکات مربوط به ایمیل و شماره)

برای استفاده از چت جی پی تی، شما نیاز به یک حساب کاربری در سایت شرکت سازنده‌ی آن یعنی OpenAI دارید. این فرآیند شبیه به ساختن ایمیل است، اما دو تفاوت اصلی دارد که باید به آن‌ها توجه ویژه‌ای داشته باشید:

1. تغییر آی‌پی: متاسفانه دسترسی به این سرویس با آی‌پی (IP) ایران مسدود است. بنابراین پیش از هر کاری، باید ابزار تغییر دهنده‌ی آی‌پی یا همان فیلترشکن خود را روشن کنید.
2. شماره‌ی موبایل: در مرحله‌ی ثبت‌نام، سایت از شما یک شماره موبایل می‌خواهد تا کد تایید را برایتان ارسال کند. نکته‌ی مهم اینجاست که پیش‌شماره‌ی ایران (+98) در لیست این شرکت تحریم است و شما نمی‌توانید از سیم‌کارت شخصی خودتان استفاده کنید.

اما راه‌حل چیست؟ برای عبور از مرحله‌ی تایید شماره، بهترین راه استفاده از شماره مجازی (Virtual Number) است. شماره‌ی مجازی شماره‌ای است که وجود فیزیکی و سیم‌کارت ندارد، اما در بستر اینترنت کار می‌کند و می‌توانید پیامک‌های تایید را روی آن دریافت کنید.

مراحل گام‌به‌گام ثبت‌نام:

• ورود به سایت: ابتدا وارد سایت OpenAI شوید و گزینه‌ی Sign up یا ثبت‌نام را انتخاب کنید.
• وارد کردن ایمیل: آدرس ایمیل خود را وارد کنید. پیشنهاد می‌کنم از گزینه‌ی Continue with Google استفاده کنید تا با حساب جیمیل خود به راحتی وارد شوید و نیازی به حفظ کردن رمز عبور جدید نباشید.
• تایید شماره: در این مرحله باید شماره‌ی مجازی که تهیه کرده‌اید را وارد کنید. کد تاییدی که به پنل آن شماره ارسال می‌شود را در کادر مربوطه بنویسید.
• اتمام ثبت‌نام: پس از تایید، وارد محیط چت می‌شوید و می‌توانید اولین سوال خود را بپرسید.

 معرفی پلتفرم‌ها: نسخه وب، اپلیکیشن iOS و اندروید

پس از اینکه حساب کاربری خود را ساختید، راه‌های مختلفی برای دسترسی به chatgpt دارید. شرکت OpenAI این ابزار را در پلتفرم‌های (بسترها) مختلفی ارائه کرده تا همیشه و همه‌جا در دسترس شما باشد:

• نسخه‌ی وب (مرورگر): این ساده‌ترین روش است. کافی است با کامپیوتر، لپ‌تاپ یا حتی مرورگر موبایل خود وارد سایت شوید. این نسخه نیاز به نصب هیچ برنامه‌ای ندارد و تمام امکانات را در اختیار شما می‌گذارد.
• اپلیکیشن موبایل (اندروید و آیفون): اگر می‌خواهید روی گوشی موبایل تجربه‌ی راحت‌تری داشته باشید، می‌توانید اپلیکیشن رسمی ChatGPT را نصب کنید. کاربران اندروید می‌توانند از فروشگاه گوگل پلی (Google Play) برنامه را دانلود کنند و کاربران آیفون (iOS) می‌توانند از اپ استور (App Store) نسخه‌ی رسمی را دریافت کنند.

نکته‌ی امنیتی مهم: در فروشگاه‌های اپلیکیشن، برنامه‌های تقلبی زیادی با نام‌های مشابه وجود دارند. حتماً دقت کنید که سازنده‌ی برنامه شرکت OpenAI باشد تا اطلاعات حساب شما به خطر نیفتد.

 نسخه دسکتاپ (ویندوز و مک)؛ دسترسی سریع‌تر به هوش مصنوعی

برای کسانی که در طول روز زیاد با کامپیوتر کار می‌کنند، باز کردن مداوم مرورگر ممکن است کمی وقت‌گیر باشد. به همین دلیل، نسخه‌ی دسکتاپ (Desktop App) یا همان نرم‌افزار مخصوص کامپیوتر منتشر شده است. این نسخه که برای ویندوز و مک‌بوک (macOS) در دسترس است، چند مزیت عالی دارد:

• دسترسی سریع: با فشردن کلیدهای ترکیبی (مثل Alt + Space در ویندوز)، یک کادر کوچک باز می‌شود که می‌توانید فوراً سوال خود را بپرسید، بدون اینکه کارتان را متوقف کنید.
• امکانات صوتی: در نسخه‌ی دسکتاپ می‌توانید با کامپیوتر خود صحبت کنید و هوش مصنوعی نیز با صدای رسا به شما پاسخ می‌دهد.
• اسکرین‌شات هوشمند: این برنامه می‌تواند مستقیماً از صفحه‌ی نمایش شما عکس بگیرد و درباره‌ی محتوای آن به شما توضیح دهد یا کدهایی که روی صفحه باز است را تحلیل کند.

پیشنهاد می‌کنیم اگر دانشجو، برنامه‌نویس یا نویسنده هستید، حتماً نسخه‌ی دسکتاپ را نصب کنید تا سرعت عمل شما چند برابر شود.

 کاربردها و قابلیت‌های ChatGPT؛ چه کارهایی می‌توان با آن انجام داد؟

بسیاری از افراد تصور می‌کنند که چت جی پی تی فقط یک ربات برای سلام و احوال‌پرسی یا پرسیدن سوالات ساده است. اما در واقعیت، این هوش مصنوعی شبیه به یک جعبه ابزار کامل و پیشرفته است که می‌تواند نقش‌های مختلفی را برای شما بازی کند؛ از یک نویسنده‌ی خلاق گرفته تا یک برنامه‌نویس حرفه‌ای یا حتی یک طراح گرافیک. در این بخش، مهم‌ترین کارهایی که می‌توانید با این ابزار انجام دهید را بررسی می‌کنیم.

 مکالمه متنی، تولید محتوا و خلاصه‌سازی متون طولانی

اولین و اصلی‌ترین قابلیت این ابزار، توانایی فوق‌العاده‌ی آن در کار با متن است. شما می‌توانید از آن به عنوان یک دستیار نویسنده استفاده کنید که هرگز خسته نمی‌شود.

• تولید محتوا: اگر وبلاگ‌نویس هستید یا برای شبکه‌های اجتماعی کپشن می‌نویسید، کافی است موضوع را به او بگویید. مثلاً «یک متن جذاب درباره‌ی مزایای نوشیدن قهوه برای اینستاگرام بنویس.» او متن را با لحن دلخواه شما (رسمی، دوستانه یا طنز) می‌نویسد.
• خلاصه‌سازی: فرض کنید یک مقاله‌ی طولانی یا یک گزارش خسته‌کننده دارید و وقت کافی برای خواندنش ندارید. متن را در چت کپی کنید و مثلاً بگویید: «این متن را در 5 نکته‌ی کلیدی خلاصه کن.» در چند ثانیه، چکیده‌ای از مطلب در اختیار شماست.
• نامه‌نگاری: نوشتن ایمیل‌های رسمی، درخواست‌های اداری یا حتی پیام‌های تبریک خلاقانه، با کمک این هوش مصنوعی بسیار ساده می‌شود.

 قابلیت ChatGPT Search و Deep Research برای جستجو و تحقیق عمیق

در نسخه‌های جدید، چت جی پی تی دیگر محدود به اطلاعات قدیمی نیست و به اینترنت زنده دسترسی دارد.

• جستجوی هوشمند (ChatGPT Search): این قابلیت به هوش مصنوعی اجازه می‌دهد تا مثل یک موتور جستجو در اینترنت بگردد و پاسخ سوالات روز (مثل قیمت لحظه‌ای ارز، نتیجه‌ی مسابقات فوتبال یا اخبار جدید) را به شما بدهد. تفاوتش با گوگل این است که به جای لیست کردن لینک‌ها، جواب نهایی را به شما می‌گوید و منبع آن را هم ذکر می‌کند.
• تحقیق عمیق (Deep Research): این ویژگی برای کارهای پیچیده‌تر است. اگر بخواهید درباره‌ی "تاثیر تغییرات آب‌وهوایی بر اقتصاد ایران" تحقیق کنید، این قابلیت به صورت خودکار چندین مرحله جستجو انجام می‌دهد، مقالات مختلف را می‌خواند، داده‌ها را با هم مقایسه می‌کند و یک گزارش جامع و تحلیلی به شما تحویل می‌دهد؛ درست مثل اینکه یک محقق استخدام کرده باشید.

 ساخت تصویر با DALL-E 3 و درک تصاویر با قابلیت Vision

چت جی پی تی فقط یک نویسنده نیست، بلکه یک هنرمند دیجیتال هم هست.

• ساخت تصویر: با استفاده از موتور قدرتمندی به نام دال-ای 3 (DALL-E 3)، شما می‌توانید هر چیزی که در ذهن دارید را توصیف کنید تا هوش مصنوعی آن را نقاشی کند. مثلاً بگویید: «تصویر یک گربه‌ی فضانورد که روی کره‌ی ماه بستنی می‌خورد را برای من درست کن.» چند لحظه بعد، تصویر آماده است.
• بینایی ماشین (Vision): این قابلیت یعنی چت جی پی تی چشم دارد. شما می‌توانید عکس یخچال باز خود را آپلود کنید و بپرسید: "با این مواد چه غذایی می‌توانم بپزم؟" یا عکس یک مسئله‌ی ریاضی را بفرستید تا آن را برایتان حل کند.

دستیار برنامه‌نویسی، رفع باگ و فضای کار Canvas برای کدنویسی

برای کسانی که با کدهای کامپیوتری سروکار دارند، این ابزار یک موهبت بزرگ است.

• کدنویسی و رفع باگ: اگر در حال یادگیری برنامه‌نویسی هستید، می‌توانید از او بخواهید برایتان کد بنویسد یا اگر کدتان خطا یا باگ (Bug) دارد، آن را پیدا کرده و اصلاح کند.
• فضای کار بوم (Canvas): این یک قابلیت جدید است که صفحه‌ی چت را به یک میز کار حرفه‌ای تبدیل می‌کند. در حالت عادی، کدها در میان پیام‌ها گم می‌شوند، اما در حالت بوم، یک پنجره‌ی جداگانه باز می‌شود که می‌توانید کدها یا متون طولانی را در آنجا ویرایش و مدیریت کنید، درست مثل اینکه در نرم‌افزار ورد یا ویرایشگر کد کار می‌کنید.

 آنالیز پیشرفته داده‌ها و بررسی فایل‌های اکسل، ورد و PDF

دیگر نیازی نیست ساعت‌ها وقت صرفِ بررسی جدول‌های پیچیده‌ی اکسل کنید. شما می‌توانید فایل‌های خود را (مثل فایل اکسل فروش شرکت یا پی‌دی‌اف یک کتاب) مستقیماً در چت آپلود کنید. سپس می‌توانید از هوش مصنوعی بخواهید:

• اطلاعات داخل فایل اکسل را تحلیل کند و نمودار بکشد.
• متن داخل فایل پی‌دی‌اف را بخواند و بخش‌های مهم آن را پیدا کند.
• فرمت فایل‌ها را تغییر دهد (مثلاً ورد را به پی‌دی‌اف تبدیل کند).

 یادگیری زبان‌های خارجی و تمرین با مکالمه صوتی پیشرفته (Advanced Voice Mode)

اگر قصد مهاجرت دارید یا می‌خواهید زبان انگلیسی خود را تقویت کنید، چت جی پی تی بهترین پارتنر یا همراه تمرینی شماست. با قابلیت حالت صوتی پیشرفته، شما می‌توانید با هوش مصنوعی صحبت کنید. او صدای شما را می‌شنود و با لحنی بسیار طبیعی (با احساسات، مکث‌ها و خنده‌های انسانی) پاسخ می‌دهد.

مزیت بزرگ این روش این است که شما بدون ترس از قضاوت شدن یا خجالت کشیدن، می‌توانید ساعت‌ها مکالمه کنید، از او بخواهید لهجه‌ی شما را تصحیح کند یا کلمات جدید را به شما یاد بدهد. این بهترین کلاس زبان خصوصی و رایگان (در حد محدود) است که می‌توانید داشته باشید.

 بررسی و مقایسه مدل‌های هوش مصنوعی در ChatGPT

وقتی وارد محیط چت جی پی تی می‌شوید، در بالای صفحه با نام‌های مختلفی روبرو می‌شوید که ممکن است کمی گیج‌کننده باشند. آیا فرقی می‌کند که از کدام مدل استفاده کنیم؟ پاسخ قطعاً بله است. شرکت OpenAI مدل‌های مختلفی را طراحی کرده که هر کدام شبیه به یک ابزار خاص عمل می‌کنند؛ یکی برای سرعت ساخته شده، یکی برای تفکر عمیق و دیگری برای کارهای روزمره. در این بخش، تفاوت این مغزهای مصنوعی را بررسی می‌کنیم تا بدانید برای هر کاری، کدام گزینه بهترین انتخاب است.

 مدل GPT-5؛ جدیدترین پرچمدار با قدرت درک بی‌نظیر

این مدل، جدیدترین و قدرتمندترین نسخه در خانواده‌ی هوش مصنوعی است. اگر نسخه‌های قبلی را دانشجو فرض کنیم، مدل GPT-5 مانند یک استاد دانشگاهِ با‌تجربه و دانشمند است. کلمه‌ی پرچمدار (Flagship) در دنیای تکنولوژی به بهترین و کامل‌ترین محصول یک شرکت گفته می‌شود.

ویژگی اصلی این مدل، درک بسیار عمیق آن از زبان و مفاهیم پیچیده است. این مدل کمتر دچار اشتباه می‌شود، حافظه‌ی بهتری دارد و می‌تواند موضوعات بسیار تخصصی را با دقت بالایی تحلیل کند. اگر نیاز دارید که یک مقاله‌ی علمی دقیق بنویسید، یک سناریوی پیچیده برای بازی طراحی کنید یا درباره‌ی یک موضوع فلسفی صحبت کنید، این مدل بهترین انتخاب شماست.

 مدل GPT-4o؛ مدل چندوجهی محبوب، سریع و هوشمند

عبارت 4o در نام این مدل، مخفف کلمه‌ی Omni به معنای "همه چیز" یا "جامع" است. این مدل در حال حاضر محبوب‌ترین گزینه‌ی موجود برای اکثر کاربران است، زیرا تعادل فوق‌العاده‌ای بین هوش و سرعت دارد.

ویژگی بارز GPT-4o چندوجهی بودن (Multimodal) آن است. یعنی چه؟ یعنی این مدل فقط متن را نمی‌خواند؛ بلکه همزمان چشم و گوش هم دارد. او می‌تواند با سرعت بالا متن را بخواند، تصاویر را ببیند و صدا را بشنود و به تمام آن‌ها در لحظه پاسخ دهد. اگر می‌خواهید با هوش مصنوعی مکالمه‌ی صوتی داشته باشید یا عکسی را نشانش دهید و درباره‌اش سوال بپرسید، GPT-4o قهرمان بی‌رقیب این میدان است.

مقاله پیشنهای : همکاری چت جی پی تی با برنامه نویسان!

 سری مدل‌های OpenAI o1؛ قدرت استدلال و تفکر عمیق (Reasoning)

آیا تا به حال دیده‌اید که وقتی یک سوال سخت ریاضی از کسی می‌پرسید، مدتی سکوت می‌کند، فکر می‌کند و بعد جواب می‌دهد؟ سری مدل‌های o1 دقیقاً همین‌طور رفتار می‌کنند. این مدل‌ها برای پاسخ دادن عجله ندارند و قبل از نوشتن جواب، روی مسئله فکر می‌کنند.

به این فرآیند، استدلال یا Reasoning می‌گویند. مدل‌های o1 (که شامل نسخه‌های o1 و o1-mini هستند) برای حل مسائل پیچیده‌ی ریاضی، کدنویسی‌های سنگین در برنامه‌نویسی و تحلیل‌های علمی طراحی شده‌اند. اگر سوال ساده‌ای دارید، این مدل ممکن است کمی کند به نظر برسد، اما اگر می‌خواهید یک مسئله‌ی سخت فیزیک را حل کنید، این مدل قابل اعتمادترین گزینه است چون مرحله‌به‌مرحله فکر می‌کند.

 مدل GPT-4o mini؛ گزینه‌ای سبک و به‌صرفه برای کارهای روزمره

همیشه لازم نیست برای رفتن به خرید خواربار، از ماشین مسابقه‌ای استفاده کنیم! مدل GPT-4o mini دقیقاً نقش همان خودروی شهریِ کم‌مصرف و چابک را دارد. این مدل نسخه‌ی کوچک‌تر و سبک‌تری از برادر بزرگترش (4o) است. این مدل بسیار سریع است و در پرسش و پاسخ های کوتاه یا برای کارهای ساده و روزمره عالی عمل می‌کند. کارهایی مثل:

• نوشتن یا مرتب کردن یک ایمیل ساده
• خلاصه کردن یک متن خبری کوتاه
• پرسیدن سوالات عمومی

برای این نوع کارها، استفاده از مدل‌های سنگین‌تر فقط هدر دادن منابع است. این مدل جایگزین بسیار خوبی برای مدل‌های قدیمی شده و هوش قابل قبولی را با سرعت بالا ارائه می‌دهد.

مدل‌های قدیمی‌تر (GPT-3.5 و GPT-4) و وضعیت فعلی آن‌ها

شاید هنوز نام مدل‌های GPT-3.5 یا GPT-4 را بشنوید. این‌ها پدران و پدربزرگان مدل‌های جدید هستند.

• مدل GPT-3.5: این همان مدلی بود که در ابتدای معرفی چت جی پی تی رایگان بود و دنیا را متحول کرد. اما اکنون در برابر مدل‌های جدیدتر (مثل 4o mini)، کم‌هوش‌تر و پر‌خطاتر به نظر می‌رسد و کم‌کم در حال بازنشستگی است.
• مدل GPT-4: این مدل تا قبل از آمدن نسخه‌ی 4o، قوی‌ترین مدل بود. اگرچه هنوز بسیار باهوش است، اما سرعت پایین‌تری نسبت به نسل جدید دارد و هزینه‌ی استفاده از آن برای شرکت سازنده بیشتر است.

به‌طور کلی، پیشنهاد می‌شود همیشه از نسخه‌های جدیدتر (که در بالا معرفی کردیم) استفاده کنید، زیرا هم دقیق‌تر هستند و هم امکانات بیشتری را در اختیار شما قرار می‌دهند.

 انواع حساب‌ها و طرح‌های اشتراکی OpenAI

وقتی تصمیم می‌گیرید از چت جی پی تی استفاده کنید، با گزینه‌های مختلفی برای انتخاب روبرو می‌شوید. شرکت OpenAI خدمات خود را در قالب بسته‌های متنوعی ارائه می‌دهد که شبیه به بلیط‌های یک کنسرت هستند؛ شما می‌توانید با بلیط عادی وارد شوید و از موسیقی لذت ببرید، یا با بلیط ویژه (VIP) از امکانات خاص و صندلی‌های بهتر استفاده کنید. در این بخش، تفاوت این طرح‌ها را بررسی می‌کنیم تا بتوانید بهترین گزینه را بر اساس نیاز و بودجه‌ی خود انتخاب کنید.

طرح رایگان (Free Plan)؛ امکانات و محدودیت‌ها

این طرح همان گزینه‌ای است که اکثر کاربران با آن شروع می‌کنند و خوشبختانه برای بسیاری از نیازهای روزمره کاملاً کافی است. شما برای استفاده از این طرح نیازی به پرداخت هیچ هزینه‌ای ندارید و فقط کافی است یک حساب کاربری بسازید. در این طرح چه چیزهایی دریافت می‌کنید؟

• دسترسی به مدل‌های هوشمند: شما به مدل سبک و سریع GPT-4o mini دسترسی نامحدود دارید. همچنین دسترسی محدود به مدل قدرتمند GPT-4o نیز برای شما باز است.
• ابزارهای پایه: می‌توانید از امکاناتی مثل جستجوی اینترنت، تحلیل عکس و آپلود فایل استفاده کنید.

محدودیت‌ها کجاست؟

• محدودیت تعداد پیام (Rate Limit): این یعنی شما در یک بازه‌ی زمانی مشخص (مثلاً 3 ساعت)، فقط می‌توانید تعداد معینی سوال از مدل‌های پیشرفته بپرسید. اگر از حد مجاز بگذرید، سیستم به طور خودکار شما را به مدل ضعیف‌تر منتقل می‌کند.
• سرعت کمتر در زمان‌های شلوغ: وقتی ترافیک سایت بالا باشد، اولویت با کاربران پولی است و ممکن است پاسخ‌دهی به شما کمی کندتر انجام شود.
• محدودیت در ساخت تصویر: امکان ساخت تصویر با دال-ای برای کاربران رایگان وجود دارد اما تعداد آن بسیار محدود است (مثلاً 2 تصویر در روز).

اشتراک ChatGPT Plus؛ دسترسی به مدل‌های پیشرفته و ویژگی‌های جدید

اگر از چت جی پی تی به عنوان یک دستیار حرفه‌ای در کارتان استفاده می‌کنید، طرح پلاس که هزینه‌ی آن 20 دلار در ماه است، گزینه‌ی ایده‌آلی محسوب می‌شود. از آنجا که پرداخت ارزی مستقیم برای ایرانیان دشوار است، معمولاً کاربران ایرانی برای خرید اکانت ChatGPT پلاس، از طریق شرکت‌های واسط مانند جیب استور اقدام می‌کنند. مزایای اصلی طرح پلاس:

• دسترسی کامل به بهترین مدل‌ها: شما به جدیدترین و قوی‌ترین مدل‌ها مثل GPT-5، GPT-4o و سری متفکر o1 دسترسی کامل دارید.
• ظرفیت پیام بیشتر: سقف تعداد پیام‌های شما تا 5 برابر بیشتر از کاربران عادی است؛ یعنی نگران تمام شدن اعتبار مکالمه‌ی خود با مدل‌های هوشمند نخواهید بود.
• سرعت و پایداری: حتی در شلوغ‌ترین ساعات روز، پاسخ‌های شما با نهایت سرعت داده می‌شود.
• دسترسی زودهنگام: هر قابلیت جدیدی که معرفی شود (مثل حالت صوتی پیشرفته یا امکانات جدید بوم)، ابتدا برای کاربران پلاس فعال می‌شود.
• تصویرسازی نامحدودتر: می‌توانید تعداد بسیار بیشتری عکس با کیفیت بالا تولید کنید.

 اشتراک ChatGPT Team؛ مناسب برای تیم‌های کوچک و همکاری

این طرح برای کسب‌وکارهای کوچک و استارتاپ‌هایی طراحی شده که می‌خواهند چند نفر همزمان از هوش مصنوعی استفاده کنند و اطلاعاتشان بین اعضای تیم به اشتراک گذاشته شود. تفاوت اصلی این طرح با نسخه‌ی پلاس در دو مورد است:

1. حریم خصوصی داده‌ها: در این طرح، OpenAI تضمین می‌کند که اطلاعات و چت‌های تیم شما را برای آموزش هوش مصنوعیِ خود استفاده نمی‌کند. این برای شرکت‌هایی که اطلاعات محرمانه دارند بسیار مهم است.
2. مدیریت گروهی: یک پنل مدیریت به شما داده می‌شود تا بتوانید اعضای تیم را اضافه یا حذف کنید و بر کار آن‌ها نظارت داشته باشید.

 اشتراک‌های سازمانی (Enterprise) و آموزشی (Edu)

این طرح‌ها برای استفاده‌ی شخصی نیستند.

• نسخه‌ی سازمانی (Enterprise): مخصوص شرکت‌های بسیار بزرگ است که به امنیت در سطح نظامی، سرعت نامحدود و قابلیت سفارشی‌سازی کامل نیاز دارند.
• نسخه‌ی آموزشی (ChatGPT Edu): مخصوص دانشگاه‌ها و مدارس است تا دانشجویان و اساتید بتوانند در محیطی امن و کنترل‌شده از هوش مصنوعی برای یادگیری استفاده کنند.

تفاوت اکانت رایگان و اکانت پلاس در یک نگاه

برای اینکه تصمیم‌گیری برایتان راحت‌تر شود، تفاوت‌های کلیدی حساب رایگان و حساب پولی (Plus) را در جدول زیر خلاصه کرده‌ایم. اگر کاربر ایرانی هستید و قصد خرید اکانت دارید، این جدول به شما کمک می‌کند تا ببینید آیا این هزینه برای شما ارزش دارد یا خیر.

هوش مصنوعی اختصاصی یا GPTs چیست؟

تا اینجا یاد گرفتیم که چت جی پی تی یک دانشمند همه‌فن‌حریف است که درباره‌ی همه‌چیز اطلاعات دارد. اما گاهی اوقات ما به یک دستیار نیاز داریم که فقط در یک زمینه‌ی خاص تخصص داشته باشد و حواسش با اطلاعات متفرقه پرت نشود. اینجاست که ویژگی جذاب و قدرتمند جی‌پی‌تی‌های اختصاصی یا GPTs وارد میدان می‌شود. بیایید ببینیم این دستیارهای سفارشی دقیقاً چه هستند و چگونه کار ما را آسان می‌کنند.

 مفهوم GPTهای سفارشی (Custom GPTs) و کاربرد آن‌ها

برای درک بهتر، بیایید یک مثال ساده بزنیم. چت جی پی تی معمولی مثل یک پزشک عمومی است که از سرماخوردگی تا شکستگی استخوان را تشخیص می‌دهد. اما GPT سفارشی (Custom GPT) مثل یک متخصص قلب است که فقط و فقط روی قلب تمرکز دارد و ابزارهای مخصوص آن را در اختیار دارد.

جی‌پی‌تی‌های سفارشی، نسخه‌هایی از همان هوش مصنوعی اصلی هستند که برای انجام یک کار مشخص تربیت شده‌اند. شما می‌توانید به این دستیار دستورالعمل‌های خاص بدهید یا فایل‌های مشخصی را در اختیارش بگذارید تا فقط طبق آن‌ها عمل کند. چند نمونه کاربردی:

• مشاور بازی: یک ربات که فقط قوانین و ترفندهای بازی‌های آنلاین را بلد است و اگر از او درباره‌ی آشپزی بپرسید، مودبانه بحث را به سمت بازی برمی‌گرداند.
• معلم زبان: رباتی که طوری تنظیم شده تا فقط با شما انگلیسی صحبت کند و هر جا اشتباه کردید، مثل یک معلم صبور غلط شما را بگیرد.
• پشتیبان فنی: رباتی که فایل‌های راهنمای یک محصول خاص را خوانده و فقط به سوالات مربوط به خرابی آن دستگاه پاسخ می‌دهد.

 گشت‌وگذار در فروشگاه GPT Store

شاید با خودتان بگویید: من که وقت ندارم خودم یک ربات بسازم! خبر خوب این است که اصلاً لازم نیست این کار را بکنید. شرکت OpenAI بازاری به نام فروشگاه جی‌پی‌تی (GPT Store) راه انداخته است.

این فروشگاه دقیقاً شبیه به اپ استور اپل یا گوگل پلی است، با این تفاوت که به جای دانلود برنامه و بازی، شما ربات‌های هوش مصنوعی را پیدا می‌کنید. در این فروشگاه، هزاران نفر از سراسر دنیا دستیارهای هوشمندی که ساخته‌اند را برای استفاده‌ی دیگران قرار داده‌اند. در این فروشگاه چه چیزهایی پیدا می‌شود؟

• ربات‌هایی برای طراحی لوگو و پوستر (مثل همکاری با سرویس Canva).
• دستیارهای مخصوص برنامه‌نویسی و یا نوشتن کتاب.
• مربی‌های ورزشی و سلامت که برنامه‌ی تمرینی می‌دهند.
• ابزارهای سئو و بازاریابی دیجیتال.

نکته‌ی مهم این است که برای استفاده از اکثر این ربات‌های پیشرفته در فروشگاه، معمولاً نیاز به داشتن اشتراک پلاس (نسخه‌ی پولی) دارید.

 چگونه دستیار شخصی و سفارشی خودمان را بسازیم؟

جذاب‌ترین بخش ماجرا اینجاست: برای ساختن یک هوش مصنوعی اختصاصی، نیاز به نوشتن حتی یک خط کد ندارید! فرآیند ساخت آن‌قدر ساده است که انگار دارید با یک دوست صحبت می‌کنید. این کار توسط ابزاری به نام جی‌پی‌تی بیلدر (GPT Builder) انجام می‌شود. روش کار به این صورت است:

1. گفتگو با سازنده: وارد بخش ساخت می‌شوید و به هوش مصنوعی می‌گویید چه می‌خواهید. مثلاً می‌نویسید: "من یک دستیار می‌خواهم که به من در پخت غذاهای ایرانی کمک کند."
2. نام‌گذاری: هوش مصنوعی به شما پیشنهاد می‌دهد که اسم ربات را "سرآشپز ایرانی" بگذارید و حتی یک عکس پروفایل برایش طراحی می‌کند.
3. دادن دانش: شما می‌توانید فایل‌های پی‌دی‌اف، کتاب‌های آشپزی یا یادداشت‌های شخصی خودتان را آپلود کنید. ربات تمام آن‌ها را می‌خواند و به حافظه‌ی خود می‌سپارد.
4. تعیین رفتار: می‌توانید به او بگویید: "همیشه پاسخ‌ها را کوتاه و با لحن شوخ‌طبعانه بده" یا حتی "هرگز از مواد اولیه گران‌قیمت در دستور پخت استفاده نکن."

به همین سادگی، شما صاحب یک دستیار هوشمند می‌شوید که دقیقاً طبق سلیقه و نیاز شما رفتار می‌کند و می‌توانید لینک آن را با دوستانتان هم به اشتراک بگذارید.

محدودیت‌ها، نگرانی‌ها و چالش‌های اخلاقی

با وجود تمام شگفتی‌هایی که درباره‌ی چت جی پی تی گفتیم، باید بدانیم که این فناوری هنوز کامل نیست. درست مثل یک اتومبیل پرسرعت که اگر راننده‌ی ماهری نداشته باشد ممکن است خطرناک شود، استفاده از هوش مصنوعی هم نیاز به آگاهی و احتیاط دارد. در این بخش، نکات مهمی را بررسی می‌کنیم که هر کاربر باید قبل از استفاده از این ابزار بداند.

 توهم هوش مصنوعی (Hallucination) و احتمال ارائه اطلاعات نادرست

یکی از عجیب‌ترین و مهم‌ترین ضعف‌های هوش مصنوعی، پدیده‌ای به نام توهم (Hallucination) است. شاید کلمه‌ی توهم شما را یاد فیلم‌های ترسناک بیندازد، اما در دنیای هوش مصنوعی معنی ساده‌تری دارد: «دروغ گفتن با اعتمادبه‌نفس بالا.»

چت جی پی تی یک دانای کل نیست؛ او فقط یک مدل زبانی است که سعی می‌کند کلمه‌ی بعدی را پیش‌بینی کند. گاهی اوقات وقتی پاسخ سوالی را نمی‌داند، به جای اینکه بگوید "نمی‌دانم"، شروع به ساختن اطلاعات غلط می‌کند. او ممکن است اسم کتابی را بگوید که وجود خارجی ندارد، یا رویدادهای تاریخی را با هم ترکیب کند و با لحنی کاملاً جدی و علمی به شما تحویل دهد.

بنابراین، همیشه به یاد داشته باشید: اگر برای کارهای حساس (مثل مشاوره‌ی پزشکی، حقوقی یا مقاله‌ی دانشگاهی) از آن استفاده می‌کنید، حتماً صحت اطلاعات را با منابع معتبر چک کنید و به گفته‌های او اعتمادِ صددرصد نکنید.

 دغدغه‌های حریم خصوصی و امنیت داده‌های کاربران

وقتی با چت جی پی تی صحبت می‌کنید، این گفتگوها فقط بین شما و کامپیوترتان نمی‌ماند. شرکت OpenAI (سازنده‌ی این ابزار) ممکن است از مکالمات شما برای آموزش و بهبود مدل‌های آینده‌ی خود استفاده کند. همچنین مهندسان این شرکت ممکن است برای بررسی خطاها، نگاهی به چت‌های کاربران داشته باشند. چند توصیه‌ی ایمنی مهم:

• هرگز اطلاعات محرمانه مثل رمز عبور کارت بانکی، شماره ملی، آدرس دقیق خانه یا اسرار تجاری شرکت خود را در چت وارد نکنید.
• تصور کنید هر چیزی که می‌نویسید، ممکن است روزی عمومی شود؛ پس احتیاط کنید.
• اگر در محیط کار از آن استفاده می‌کنید، حتماً تنظیمات مربوط به ذخیره‌نسازی تاریخچه (History) را چک کنید تا اطلاعات حساس شرکت لو نرود.

 تاثیر هوش مصنوعی بر مشاغل و آینده بازار کار

این یکی از بزرگ‌ترین ترس‌های این روزهای مردم است: "آیا هوش مصنوعی جای من را می‌گیرد و بیکار می‌شوم؟" پاسخ به این سوال هم بله است و هم خیر. واقعیت این است که هوش مصنوعی می‌تواند کارهای تکراری و ساده را بسیار سریع‌تر از انسان انجام دهد. اما این به معنی نابودی کامل مشاغل نیست، بلکه به معنی تغییر شکل آن‌هاست.

• خطر برای کارهای روتین: مشاغلی که صرفاً شامل کپی‌کردن اطلاعات، ترجمه‌ی ساده‌ی متون یا پاسخگویی‌های تکراری هستند، بیشتر در معرض خطرند.
• فرصت برای کارهای خلاقانه: هوش مصنوعی فاقد احساس، خلاقیتِ انسانی و درک اجتماعی عمیق است. بنابراین مشاغلی که نیاز به همدلی، مدیریت بحران و تفکر استراتژیک دارند، جایگزین نخواهند شد.

بهترین رویکرد این است که به جای ترسیدن، یاد بگیرید چطور با این ابزار کار کنید. در آینده، جای شما را هوش مصنوعی نمی‌گیرد؛ بلکه کسی جای شما را می‌گیرد که «کار با هوش مصنوعی» را بلد است!

 سوگیری‌های احتمالی در پاسخ‌دهی به سوالات حساس

همان‌طور که گفتیم، چت جی پی تی با خواندن اطلاعات موجود در اینترنت آموزش دیده است. متاسفانه اینترنت پر از نظرات شخصی، تعصبات نژادی، جنسیتی و فرهنگی است. با اینکه سازندگان تلاش کرده‌اند این موارد را فیلتر کنند، اما هنوز هم ممکن است هوش مصنوعی دچار سوگیری (Bias) شود.

سوگیری یعنی هوش مصنوعی ممکن است در پاسخ‌هایش ناخودآگاه طرف یک گروه خاص را بگیرد یا درباره‌ی یک فرهنگ یا جنسیت، کلیشه‌های اشتباهی را مطرح کند. برای مثال، ممکن است شغل پرستاری را بیشتر زنانه و شغل مهندسی را مردانه توصیف کند، چون در داده‌های قدیمی اینترنت این‌طور دیده است.

بنابراین هنگام پرسیدن سوالات اجتماعی، سیاسی یا مذهبی، باید آگاه باشید که پاسخ‌های دریافتی ممکن است کاملاً بی‌طرف نباشند و بازتابی از همان اطلاعات موجود در وب باشند.

 آینده ChatGPT و مسیر پیش رو

تا به اینجا دیدیم که چت جی پی تی چه کارهایی می‌تواند انجام دهد، اما حقیقت این است که ما هنوز در فصل اولِ این کتابِ طولانی هستیم. سرعت پیشرفت تکنولوژی آن‌قدر زیاد است که شاید سال آینده، قابلیت‌های امروز قدیمی به نظر برسند. شرکت OpenAI نقشه‌های بزرگی برای آینده دارد که می‌تواند مرزهای بین انسان و ماشین را کمرنگ‌تر کند. در این بخش، نگاهی می‌اندازیم به دو تحول بزرگ که در انتظار ما هستند.

ویدئوساز Sora و یکپارچگی احتمالی با پلتفرم چت

اگر اخبار تکنولوژی را دنبال کرده باشید، احتمالاً نام سورا (Sora) به گوشتان خورده است. تا پیش از این، هوش مصنوعی می‌توانست متن بنویسد و با ابزارهایی مثل دال-ای، تصاویر ثابت نقاشی کند. اما قدم بعدی، ورود به دنیای تصاویر متحرک یا همان ویدئو است.

سورا یک هوش مصنوعی جدید و قدرتمند است که می‌تواند تنها با خواندن یک متن چند خطی، ویدئوهایی بسیار واقعی و باکیفیت بسازد. تصور کنید تایپ می‌کنید: "یک گربه‌ی بامزه که در خیابان‌های بارانی توکیو با عینک آفتابی قدم می‌زند" و چند دقیقه بعد، یک فیلم کوتاه با تمام جزئیات نورپردازی و حرکت دوربین دریافت می‌کنید. اما ارتباط سورا با چت جی پی تی چیست؟

در حال حاضر سورا به صورت محدود تست می‌شود، اما پیش‌بینی می‌شود که در آینده‌ای نزدیک، این قابلیت مستقیماً به چت جی پی تی اضافه شود. یعنی همان‌طور که الان می‌توانید وسط چت درخواست ساخت عکس کنید، در آینده می‌توانید بگویید: «برای این داستانی که نوشتی، یک ویدئوی یک دقیقه‌ای بساز» و هوش مصنوعی بلافاصله آن را برایتان تولید خواهد کرد. این یعنی تبدیل شدن چت جی پی تی به یک استودیوی فیلم‌سازی کوچک که در جیب شما جا می‌شود.

 حرکت به سمت هوش مصنوعی عمومی (AGI)

شاید مهم‌ترین و در عین حال هیجان‌انگیزترین (و البته برای برخی نگران‌کننده‌ترین) هدف شرکت OpenAI، رسیدن به چیزی به نام هوش مصنوعی عمومی یا AGI (Artificial General Intelligence) باشد. اما این مفهوم دقیقاً به چه معناست؟

برای درک AGI، باید بدانید که هوش مصنوعی‌های امروزی از جمله همین ChatGPT در دسته‌ی هوش مصنوعی محدود (Narrow AI) قرار می‌گیرند. یعنی هرچقدر هم قدرتمند باشند، برای انجام یک سری وظایف مشخص طراحی شده‌اند:
نوشتن متن، تحلیل داده، تولید تصویر یا پاسخ به سوالات.

اما AGI مرحله‌ای است که در آن، هوش مصنوعی می‌تواند درست مثل یک انسان فکر کند و یاد بگیرد؛ یعنی:

• توانایی حل مسائل جدید بدون آموزش قبلی

• یادگیری از تجربه و تطبیق با شرایط جدید

• درک مفاهیم در حوزه‌های مختلف به‌صورت همزمان

• تصمیم‌گیری و استدلال در موقعیت‌های پیچیده

به زبان ساده، اگر ChatGPT امروز یک دستیار بسیار باهوش باشد، AGI شبیه یک همکار دیجیتال کامل با توانایی‌های شناختی انسانی خواهد بود.

البته رسیدن به این مرحله هنوز یک چالش بزرگ علمی و فنی محسوب می‌شود و زمان دقیق آن مشخص نیست. در کنار هیجان این پیشرفت، بحث‌های مهمی درباره‌ی امنیت، کنترل و استفاده مسئولانه از چنین فناوری قدرتمندی نیز در جریان است.

هدف شرکت‌هایی مثل OpenAI این است که اگر AGI ساخته شد، این فناوری به شکلی توسعه یابد که به نفع تمام انسان‌ها باشد و در حوزه‌هایی مثل پزشکی، آموزش، انرژی و حل مشکلات جهانی مورد استفاده قرار گیرد.