آیا دوران انحصار کامل اپاستور رو به پایان است؟ بهنظر میرسد ژاپن پاسخ روشنی به این سؤال داده. Apple رسماً اعلام کرده که در ژاپن، توسعهدهندگان میتوانند اپاستورهای جایگزین راهاندازی کنند و حتی پرداختهای درونبرنامهای را خارج از سیستم رسمی اپل انجام دهند؛ تغییری بزرگ که نه از سر لطف، بلکه بهدلیل اجرای قانون جدید رقابت نرمافزاری این کشور اتفاق افتاده است.
چرا اپل ناچار به این تغییر شد؟
این تصمیم در راستای اجرای Mobile Software Competition Act (MSCA) اتخاذ شده؛ قانونی که با هدف کاهش رفتارهای ضد رقابتی در بازار موبایل ژاپن به اجرا درآمده است.
به بیان ساده، قانونگذار ژاپنی به اپل گفته: «یا در را باز میکنی، یا ما بازش میکنیم.»
اپل پیشتر هم تجربه مشابهی در اروپا داشته؛ جایی که بهواسطه Digital Markets Act (DMA) مجبور شد شرایط مشابهی را بپذیرد. در آمریکا هم شکایت جنجالی Epic Games مسیر پرداختهای درونبرنامهای اپل را به چالش کشید، هرچند ماجرا هنوز کاملاً بسته نشده است.
نگرانی امنیتی یا هشدار همیشگی؟
طبق روال همیشگی، اپل در بیانیهاش هشدار داده که اپاستورهای جایگزین و پرداختهای خارج از سیستم رسمی میتوانند «مسیرهای تازهای برای بدافزار، کلاهبرداری و تهدید حریم خصوصی» ایجاد کنند.
اما نکته جالب اینجاست که اپل همزمان اعلام کرده با همکاری رگولاتورهای ژاپنی، سیستمی به نام Notarization طراحی شده تا اپها قبل از انتشار تأیید شوند؛ بهویژه برای محافظت از کودکان در برابر محتوای نامناسب و اسکمها.
این موضوع عملاً نشان میدهد که راهحل فنی همیشه وجود داشته و بحث اصلی، نه امنیت، بلکه کنترل بازار بوده است.
ساختار پیچیده کارمزد؛ اپل هنوز کوتاه نیامده؟
درست مثل اروپا، اپل در ژاپن هم یک ساختار کارمزدی پیچیده طراحی کرده تا با وجود باز شدن فضا، درآمد اپاستور ضربه جدی نخورد.
همین موضوع باعث شده انتقادها بالا بگیرد؛ مخصوصاً از سوی تیم اپیک.
Tim Sweeney، مدیرعامل اپیک گیمز، صراحتاً اعلام کرده که Fortnite همچنان به iOS ژاپن برنمیگردد، چون اپل برای پرداختهای شخص ثالث ۲۱٪ کارمزد تعیین کرده است. بهگفته او، این «باز شدن» بیشتر شبیه یک مانع جدید است تا رقابت واقعی.
مهلت توسعهدهندگان تا چه زمانی است؟
اپل اعلام کرده توسعهدهندگان باید تا ۱۷ مارس ۲۰۲۶ با نسخه جدید قرارداد Apple Developer Program License Agreement موافقت کنند تا بتوانند از این امکانات جدید در ژاپن استفاده کنند.
جمعبندی
ژاپن حالا به جمع بازارهایی پیوسته که اپل را به عقبنشینی وادار کردهاند. سؤال اصلی اینجاست:
آیا این تغییر، آغاز رقابت واقعی در اکوسیستم iOS است یا فقط نسخهای پیچیدهتر از همان انحصار قدیمی؟
